İnternet ortamında yapılan bir yayının içeriğinin çıkarılması veya yayına erişimin engellenmesi, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun'da düzenlenmiştir. Erişim engeli kararına itiraz konusunda ise kanunun ilgili maddelerindeki özel hükümlerle birlikte 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) itiraz kuralları dikkate alınır. Bu yazıda 5651 sayılı Kanun'un 8, 8/A, 9 ve 9/A maddelerinin hangi duruma ilişkin olduğu, kanundaki süreler ve itiraz usulü resmî mevzuat metnine dayanılarak genel çerçevede açıklanmaktadır.
5651 sayılı Kanun'un 2. maddesinde bu tedbirlerle ilgili tanımlar yer alır:
Kanun metninde kararları uygulayan idari makam "Başkanlık" olarak anılır; 24/7/2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla yapılan değişikliklerle önceki "Kurum" ibareleri "Başkanlık" şeklinde değiştirilmiştir. Tanım maddesinde "Başkan" ibaresi Siber Güvenlik Başkanını ifade eder.
| Madde | Konu | Kısaca |
|---|---|---|
| 8 | Kanunda sayılan belirli suçlar | İçeriği sayılan suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlar |
| 8/A | Gecikmesinde sakınca bulunan hâller | Yaşam hakkı, can ve mal güvenliği, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebepleri |
| 9 | İçeriğin yayından çıkarılması ve erişimin engellenmesi (başlık) | Madde, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle güncel metinde yer almamaktadır |
| 9/A | Özel hayatın gizliliği | Özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişilerin başvurusu |
Madde 8/1'e göre içeriği, kanunda sayılan suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir. Sayılan suçlar arasında Türk Ceza Kanunu'ndaki intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş ve kumar oynanması için yer ve imkân sağlama suçları ile bazı özel kanunlardaki suçlar yer alır.
Aynı maddede, kararın Başkan tarafından re'sen verilmesi ve para cezaları gibi idari yaptırım hükümleri de yer alır. Madde 8/15'e göre birden fazla sulh ceza mahkemesi bulunan yerlerde soruşturma aşamasında verilen hâkim kararları, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından belirlenen sulh ceza mahkemeleri tarafından verilir.
Madde 8/A/1'e göre yaşam hakkı ile kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi veya genel sağlığın korunması sebeplerinden bir veya birkaçına bağlı olarak hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhurbaşkanlığı ya da ilgili bakanlıkların talebi üzerine Başkan tarafından içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Karar derhâl bildirilir ve gereği en geç dört saat içinde yerine getirilir.
Madde 8/A/2'ye göre Başkan tarafından verilen karar, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına sunulur; hâkim kararını kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar. Bu tür kararlar da URL esaslı verilir; teknik olarak mümkün olmadığında siteye yönelik verilebilir.
Kanunun 9. maddesi, başlığı ile birlikte kanun metninde yer almakla beraber Anayasa Mahkemesinin iptal kararı nedeniyle güncel metinde içerik taşımamaktadır; bu nedenle bu madde kapsamında bir itiraz hükmü bulunduğu düşünülmemelidir.
Madde 9/A ise özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişilere, Başkanlığa doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteme imkânı tanır. Başvuruda yayının tam adresi (URL), hangi açılardan hakkın ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgilere yer verilir; eksik bilgi bulunması hâlinde talep işleme konulmaz. Süreler şöyledir:
Ek Madde 4/3'e göre Türkiye'den günlük erişimi bir milyondan fazla olan sosyal ağ sağlayıcı, 9 ve 9/A kapsamındaki içeriklere yönelik başvurulara, başvurudan itibaren en geç kırk sekiz saat içinde olumlu ya da olumsuz cevap vermekle yükümlüdür; olumsuz cevaplar gerekçeli verilir.
İtirazın dayanağı kararın türüne göre değişir:
CMK m.267'ye göre hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir. CMK m.268/1 uyarınca kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilecek bir dilekçe veya tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyanda bulunmak suretiyle yapılır. Kararı veren hâkim itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir (m.268/2).
Sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazların incelenmesi, o yerde birden fazla sulh ceza hâkimliği bulunması hâlinde, numara olarak kendisini izleyen hâkimliğe; son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimliğe aittir (m.268/3-a). Tek hâkimlik bulunan yerler için aynı bentte ayrıca düzenleme yapılmıştır. İtiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz; ancak kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci geri bırakılmasına karar verebilir (m.269).
Erişim engeli, içeriğin sahibi hakkında yürütülen ceza yargılamasından ayrı bir tedbirdir. Hakaret suçu bakımından şikâyet ve süre kuralları sosyal medyada hakaret yazısında, internet haber sitelerinde cevap ve düzeltme ile içeriğin kaldırılması hâlinde yayım şekli basın yoluyla işlenen suçlar yazısında, yanıltıcı bilgi paylaşımı ise dezenformasyon suçu yazısında ele alınmıştır. 5651 sayılı Kanun'un bazı maddeleri için ileri tarihli (1/11/2026) değişiklikler yayımlanmıştır; bu yazı güncel yürürlükteki metne dayanır, yürürlüğe girecek değişiklikler ayrıca izlenmelidir.
CMK m.268/1'e göre kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde itiraz, ilgililerin kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır. 5651 sayılı Kanun'da bazı tedbirler için ayrıca belirlenmiş süreler vardır; hangi sürenin uygulanacağı kararın dayandığı maddeye göre belirlenir. Dilekçe kararı veren mercie verilir; kararı veren makam itirazı yerinde görmezse en çok üç gün içinde inceleyecek mercie gönderir.
CMK m.268/3-a'ya göre sulh ceza hâkimliği kararlarına yapılan itirazlar, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimlik tarafından incelenir. Son numaralı hâkimlik için bir numaralı hâkimlik yetkilidir. Tek hâkimlik bulunan yerler için aynı bentte ayrı düzenleme vardır.
CMK m.269/1'e göre itiraz, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılması sonucunu doğurmaz. Ancak kararına itiraz edilen makam veya kararı inceleyecek merci, kararın yerine getirilmesinin geri bırakılmasına karar verebilir. Bu konuda takdir yetkisi kararı veren veya inceleyen makamdadır. Bu nedenle itiraz edilmiş olması, erişim engelinin hemen kalktığı anlamına gelmez; durum ilgili merciin kararına göre belirlenir.
5651 sayılı Kanun m.8/5 ve m.8/A/1'e göre karar derhâl ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir. Madde 9/A/3'te de erişim sağlayıcılar özel hayatın gizliliğine ilişkin tedbir talebini derhâl, en geç dört saat içinde yerine getirir. Kararın hangi maddeye dayandığı önemlidir.
5651 sayılı Kanun m.8/7'ye göre soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi hâlinde içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır. Kovuşturmada beraat kararı verilmesi hâlinde de aynı sonuç doğar (m.8/8). İçerik yayından çıkarılırsa erişim engeli kararı kaldırılır. Bu durumlarda ilgili mercii kararın bir örneğini Başkanlığa gönderir ve internet adresi belirtilerek bildirimde bulunulur.
5651 sayılı Kanun m.9/A'ya göre özel hayatın gizliliğinin ihlal edildiğini iddia eden kişi, Başkanlığa doğrudan başvurabilir. Başvuruda yayının tam adresi (URL), ihlale ilişkin açıklama ve kimlik bilgilerini ispatlayacak bilgiler bulunur. Talep sulh ceza hâkiminin kararına sunulur; hâkim en geç kırk sekiz saat içinde karar verir, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya somut bir dosyaya ilişkin değerlendirme niteliği taşımaz. Mevzuat, mevzuat.gov.tr adresindeki metinler esas alınarak 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla derlenmiştir; yürürlükteki metni ve güncel değişiklikleri ayrıca kontrol ediniz.
