Spor müsabakalarında yaşanan taşkınlıklar, 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun ile özel bir ceza rejimine bağlanmıştır. Bu rejimin en bilinen yaptırımı olan seyir yasağı cezası, aslında ceza değil, Kanun'un 18. maddesinde düzenlenen bir güvenlik tedbiridir. Yasak; kişinin müsabakaları ve antrenmanları izlemek amacıyla müsabaka, antrenman ve seyir alanlarına girişinin yasaklanması anlamına gelir. Bu yazıda Kanun'daki başlıca suçlar, seyirden yasaklanmanın süresi, uygulanışı, sonuçları ve başvurulabilecek kanun yolları kanun metnine dayanılarak anlatılmaktadır.
6222 sayılı Kanun'un amacı, müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında spor alanları ile bunların çevresinde, taraftarların sürekli veya geçici olarak gruplar halinde bulundukları yerlerde veya müsabakanın yapılacağı yere gidiş ve geliş güzergâhlarında şiddet ve düzensizliğin önlenmesidir (m.1). Kanun'un 3. maddesindeki "spor alanı" tanımı geniştir: müsabaka veya antrenman yapılan alanlar ile seyir alanları, soyunma odaları, taraftarların müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında gruplar hâlinde toplandıkları yerler, gidiş ve geliş güzergâhları, takım veya taraftarların toplu seyahat ettikleri araçlar ve takımların kamp yaptığı yerler bu kapsamdadır.
Kanun kapsamındaki suçlarda yargılamaya, ihtisas mahkemesi olarak görevlendirilen asliye ceza mahkemeleri yetkilidir (m.23/1).
Aşağıdaki tablo, Kanun'un üçüncü bölümündeki başlıca suçları kanun metnindeki ifadelerle özetlemektedir. Şike ve teşvik primi (m.11) ayrı bir yazıda ele alındığı için burada yer almamaktadır; ayrıntı için şike ve teşvik primi yazısına bakılabilir.
| Madde | Fiil | Kanundaki yaptırım |
|---|---|---|
| 13/2 | Bulundurulması esasen suç olmayan kesici, ezici, bereleyici, delici aletler ile patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddeleri spor alanlarına sokmak | Altı aydan iki yıla kadar hapis |
| 13/3 | Bu aletleri seyircilere temin etmek amacıyla sokmak veya bu yerlerde seyircilere temin etmek | İki yıldan beş yıla kadar hapis |
| 13/4 | Bu aletleri veya maddeleri kullanarak müsabaka veya antrenman düzeninin bozulmasına sebebiyet vermek | Fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan beş yıla kadar hapis |
| 13/5 | Sokulması yasak olmayan maddeleri kullanarak düzenin bozulmasına sebebiyet vermek | Daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde yüz gün adli para cezası |
| 13/6 | Uyuşturucu veya uyarıcı madde ya da Kanun'a aykırı olarak alkollü içecek sokmak | Daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde otuz gün adli para cezası |
| 14/1 | Spor alanlarında, duyan veya görenlerce tehdit veya hakaret olarak algılanacak biçimde aleni söz ve davranışlarda bulunmak | Daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, şikâyet şartı aranmaksızın elli günden az olmamak üzere adli para cezası |
| 14/2 | Toplum kesimlerini din, dil, ırk, etnik köken, cinsiyet veya mezhep farkı gözeterek hakaret oluşturan söz ve davranışlarda bulunmak | Bir yıldan üç yıla hapis |
| 15/1 | Bu Kanun'a göre temin edilmiş bileti olmaksızın müsabaka ve seyir alanlarına girmek | Elli günden az olmamak üzere adli para cezası; suç yasaklı kişi tarafından işlenirse iki yüz günden az olamaz |
| 16/1 | Yetkisiz olarak müsabaka alanına, soyunma odalarına, koridorlara, sporcu çıkış tünellerine girmek | Üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| 16/2 | Bu fiilin müsabakanın seyrini veya güvenliğini bozması | Bir yıldan üç yıla kadar hapis |
14. maddenin birinci fıkrasında belirli bir kişinin hedef alınıp alınmadığına bakılmaz; önemli olan sözlerin, duyan veya görenlerce tehdit veya hakaret olarak algılanacak tarzda aleni olarak söylenmesidir. Üçüncü fıkraya göre bu suçların yazılı pankart taşınması veya asılması ya da duvarlara yazı yazılması suretiyle işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Dördüncü fıkra uyarınca fiillerin her türlü yazılı, görsel, işitsel veya elektronik kitle iletişim aracıyla işlenmesi hâlinde de aynı hükümler uygulanır. Sosyal medya bağlamındaki genel hakaret düzenlemesi için sosyal medyada hakaret yazısına bakılabilir.
17. madde uyarınca spor alanlarında kasten yaralama veya mala zarar verme suçunun işlenmesi hâlinde, şikâyet şartı aranmaksızın 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddelerine göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Spor alanları ve bu alanlardaki eşya, mala zarar verme suçu bakımından kamu malı hükmündedir. Verilen zararlardan zarar veren kişiler ile onların taraftarı olduğu spor kulübü müteselsilen sorumludur; zararı gideren kulübün sorumlu taraftarlara rücu hakkı saklıdır (m.17/2).
17/A maddesinin birinci fıkrasına göre kimliklerini gizlemek amacıyla yüzlerini bez veya sair unsurlarla tamamen veya kısmen kapatarak Kanun'da belirtilen suçları işleyenlerin cezaları yarı oranında artırılır.
18. maddenin birinci fıkrasına göre kişinin, bu Kanun'da tanımlanan veya yollamada bulunulan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı mahkemece kurulan hükümde, hakkında güvenlik tedbiri olarak spor müsabakalarını seyirden yasaklanmasına karar verilir. Tedbir ceza verilmesine yer olmadığı kararıyla birlikte de hükmedilebilir. Kararın adli sicile kaydedileceği de aynı fıkrada belirtilmiştir.
Yasak yalnızca spor alanı içinde işlenen fiillerle sınırlı değildir. İkinci fıkra, taraftar gruplarınca spor alanlarının dışında işlenen kasten yaralama, hakaret veya tehdit içeren tezahürat ve mala zarar verme suçları bakımından da aynı hükümlerin uygulanacağını belirtir.
18. maddenin üçüncü fıkrasına göre bu madde kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma başlatılması hâlinde şüpheli hakkında seyirden yasaklama tedbiri derhâl uygulamaya konulur. Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, kovuşturma evresinde ise mahkeme tarafından kaldırılmasına karar verilmediği takdirde yasak koruma tedbiri olarak devam eder.
Beşinci fıkraya göre koruma tedbiri olarak uygulanan yasak; kaldırılmasına karar verilmesi, kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi veya sanık hakkında beraat ya da düşme kararı verilmesi hâllerinde derhâl kaldırılır. Bu kararlar ilgili kolluk birimine derhâl bildirilir ve elektronik bilgi bankasına işlenir.
17/A maddesinin ikinci fıkrasına göre Kanun'da tanımlanan veya atıf yapılan ilgili kanunlardaki suçlardan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, kişi hakkında ayrıca 5237 sayılı Kanun'un 53. maddesine göre spor kulüplerinin, federasyonların ve bünyesinde sportif faaliyetler icra edilen tüzel kişilerin yönetim ve denetim organlarında görev yapmaktan yasaklanmasına hükmolunur. Yasak hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer, cezanın tümüyle infazından itibaren mahkûm olunan hapis cezası kadar sürenin geçmesiyle sona erer; toplam süre beş yılı aşamaz.
22. madde, sporda şiddeti teşvik edecek şekilde basın ve yayın yoluyla açıklama yapanlara, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde beşbin Türk Lirasından ellibin Türk Lirasına kadar idari para cezası öngörür. Bu kişiler ayrıca idari tedbir olarak kararın verildiği tarihten itibaren bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklanır (m.22/3). İdari para cezası ve diğer idari yaptırımlara ilişkin karar yetkisi 23. maddenin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Basın ortamındaki ceza sorumluluğunun genel çerçevesi için basın yoluyla işlenen suçlar yazısına bakılabilir.
6222 sayılı Kanun'un 18. maddesinde yasağa itiraza ilişkin ayrı bir usul düzenlenmemiştir. Bu nedenle genel hükümlerin uygulanması söz konusudur. Koruma tedbirinin Kanun'daki kaldırılma hâlleri yukarıda belirtilmiştir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 267. maddesine göre hâkim kararları ile kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir; 268. maddeye göre itiraz, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde yapılır. Mahkemece kurulan hükümde güvenlik tedbiri olarak verilen yasak ise hükümle birlikte kanun yoluna konu olur: ilk derece mahkemesi hükümlerine karşı istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m.272); istem, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.273).
Kanun'un 18. maddesinde seyirden yasaklanma, güvenlik tedbiri olarak düzenlenmiştir. Mahkemece kurulan hükümde, Kanun'da tanımlanan veya yollamada bulunulan suçlardan dolayı bu tedbire karar verilir. Soruşturma sırasında ise koruma tedbiri olarak uygulanabilir. Basın yoluyla şiddeti teşvik hâlinde ise 22. maddeye göre idari tedbir söz konusudur.
Hükmün kesinleşmesiyle infazına başlanan yasak, cezanın infazı tamamlandıktan itibaren bir yıl geçmesiyle sona erer. Ceza verilmesine yer olmadığı kararıyla birlikte hükmedilmişse süre kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıldır. İkinci kez karar verilirse bu süre üç yıl, üçüncü kez verilirse beş yıl olarak uygulanır.
Yasaklı kişi, yasak sebebi fiilin işlendiği müsabakanın tarafı olan ve taraftarı olduğu takımın katıldığı müsabakaların yapılacağı gün, yurt içindeyse müsabakanın başlangıç saatinde ve bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine başvurmak zorundadır. Aykırı davranış her müsabaka için yirmibeş günden az olmamak üzere adli para cezasını gerektirir.
Evet. Kanun'un 18. maddesinin üçüncü fıkrasına göre bu madde kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma başlatılırsa şüpheli hakkında yasaklama tedbiri derhâl uygulamaya konulur. Tedbir, kaldırılmasına karar verilmedikçe devam eder; kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya düşme kararı hâllerinde derhâl kaldırılır.
15. maddenin birinci fıkrasına göre Kanun hükümlerine göre temin edilmiş bileti olmaksızın müsabaka ve seyir alanlarına giren kişi, elli günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılır. Suç, seyirden yasaklanmış kişi tarafından işlenirse adli para cezası iki yüz günden az olamaz.
6222 sayılı Kanun yasağa itiraz için ayrı bir usul öngörmemiştir. Karar türüne göre Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 267 ve 268. maddelerine göre iki hafta içinde itiraz, mahkeme hükümlerine karşı ise 272 ve 273. maddelere göre istinaf yoluna başvurulabilir. Hangi yolun açık olduğu kararın niteliğine göre belirlenir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya somut bir dosyaya ilişkin değerlendirme niteliği taşımaz. Mevzuat, mevzuat.gov.tr adresindeki metinler esas alınarak 22 Ekim 2026 tarihi itibarıyla derlenmiştir; yürürlükteki metni ve güncel değişiklikleri ayrıca kontrol ediniz.
